Resuscytacja dorosłego krok po kroku – jak prawidłowo wykonać RKO?

Nagłe zatrzymanie krążenia należy podejrzewać, gdy dorosła osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo. Trzeba wtedy natychmiast wezwać pomoc pod numerem 112 lub 999, rozpocząć uciskanie klatki piersiowej i jak najszybciej użyć AED. Szybkie działanie może podtrzymać przepływ krwi do mózgu do czasu przyjazdu zespołu ratownictwa medycznego.

Kiedy rozpocząć resuscytację dorosłego?

RKO rozpocznij, gdy poszkodowany nie odpowiada na głos ani dotyk i nie oddycha prawidłowo. Pojedyncze westchnięcia, charczenie, łapanie powietrza lub rzadkie, nieregularne ruchy oddechowe mogą być oddechem agonalnym. Nie należy uznawać ich za prawidłowy oddech.

Osoba bez przygotowania medycznego nie powinna tracić czasu na poszukiwanie tętna. O rozpoczęciu działania decydują przede wszystkim brak reakcji i brak prawidłowego oddechu.

Resuscytacja dorosłego krok po kroku

Krok 1. Zadbaj o bezpieczeństwo

Rozejrzyj się i sprawdź, czy możesz bezpiecznie podejść do poszkodowanego. Uważaj między innymi na ruch uliczny, ogień, dym, prąd, niestabilne przedmioty, agresję oraz rozlane substancje. Nie wchodź do miejsca, które bezpośrednio zagraża również Tobie. Jeśli zagrożenia nie można usunąć, zachowaj bezpieczną odległość i wezwij odpowiednie służby.

Krok 2. Sprawdź reakcję poszkodowanego

Podejdź od strony głowy lub barku. Delikatnie potrząśnij poszkodowanego za ramiona i głośno zapytaj: „Czy mnie pan/pani słyszy?” Nie potrząsaj gwałtownie osobą, u której podejrzewasz uraz głowy lub kręgosłupa. Jeżeli nie reaguje, głośno zawołaj o pomoc.

Krok 3. Udrożnij drogi oddechowe

Ułóż poszkodowanego na plecach, najlepiej na twardym i równym podłożu. Połóż jedną dłoń na jego czole, a opuszki palców drugiej ręki pod kostną częścią brody. Delikatnie odchyl głowę do tyłu i unieś żuchwę.

Zajrzyj do jamy ustnej. Usuń tylko przedmiot, który jest dobrze widoczny i można go łatwo wyjąć. Nie wkładaj palców do ust na ślepo, ponieważ możesz przesunąć przeszkodę głębiej.

Krok 4. Oceń oddech przez maksymalnie 10 sekund

Pochyl twarz nad ustami poszkodowanego i skieruj wzrok na jego klatkę piersiową:

• obserwuj jej ruchy,
• słuchaj odgłosów oddychania,
• spróbuj wyczuć wydychane powietrze na policzku.

Jeżeli oddech jest nieobecny, rzadki, nieregularny albo masz wątpliwości, potraktuj go jako nieprawidłowy.

Jeśli nieprzytomny poszkodowany oddycha prawidłowo, nie rozpoczynaj RKO. Ułóż go w pozycji bezpiecznej, zadzwoń pod numer alarmowy i regularnie kontroluj oddech.

Krok 5. Wezwij pogotowie i poproś o AED

Poleć konkretnej osobie: „Proszę zadzwonić pod 112 lub 999 i przynieść AED”. Jeżeli jesteś sama lub sam, zadzwoń ze swojego telefonu, włącz tryb głośnomówiący i połóż urządzenie obok poszkodowanego.

Podaj dyspozytorowi dokładne miejsce zdarzenia, opisz brak reakcji i nieprawidłowy oddech. Nie rozłączaj się bez polecenia – dyspozytor może instruować Cię podczas prowadzenia resuscytacji.

Krok 6. Wykonaj 30 uciśnięć klatki piersiowej

Odsłoń klatkę piersiową w zakresie potrzebnym do prawidłowego ułożenia dłoni. Uklęknij z boku poszkodowanego i połóż nasadę jednej dłoni na środku klatki piersiowej, na dolnej połowie mostka. Drugą dłoń połóż na pierwszej i spleć palce.

Ustaw wyprostowane ramiona prostopadle do klatki piersiowej. Wykonaj 30 mocnych i rytmicznych uciśnięć:

• głębokość: co najmniej 5 cm, ale nie więcej niż 6 cm,
• tempo: 100–120 uciśnięć na minutę,
• po każdym uciśnięciu pozwól klatce całkowicie się unieść,
• nie odrywaj dłoni od mostka,
• ograniczaj przerwy do minimum.

Nie opieraj się na klatce piersiowej pomiędzy uciśnięciami. Jeżeli poszkodowany leży na miękkim łóżku, a można go bezpiecznie i szybko przenieść, ułóż go na twardym podłożu.

Krok 7. Wykonaj 2 oddechy ratownicze

Po 30 uciśnięciach ponownie odchyl głowę i unieś żuchwę. Zaciśnij palcami nos poszkodowanego, obejmij szczelnie jego usta swoimi ustami i wykonaj jeden spokojny wdech trwający około sekundy. Obserwuj, czy klatka piersiowa się unosi. Następnie pozwól powietrzu wydostać się i wykonaj drugi oddech.

Na oba oddechy przeznacz nie więcej niż około 10 sekund. Jeżeli klatka nie unosi się, popraw udrożnienie dróg oddechowych i spróbuj ponownie w następnym cyklu. Nie wykonuj więcej niż dwóch prób przed wznowieniem uciskania.

Jeżeli nie potrafisz, nie możesz lub nie chcesz prowadzić oddechów usta–usta, wykonuj same uciski bez niepotrzebnych przerw.

Krok 8. Kontynuuj RKO w rytmie 30:2

Po dwóch oddechach natychmiast wróć do uciskania. Powtarzaj cykle 30 uciśnięć i 2 oddechów. Nie zatrzymuj się w celu ponownego sprawdzania stanu poszkodowanego, chyba że zacznie się poruszać, otworzy oczy, kaszleć lub wyraźnie oddychać prawidłowo.

Jeżeli pomaga kilka osób, ratownik prowadzący uciski powinien zmieniać się mniej więcej co 2 minuty, najlepiej bez długiej przerwy. Zmiana ogranicza spadek jakości ucisków wynikający ze zmęczenia.

Krok 9. Użyj AED

Gdy AED zostanie dostarczony, włącz urządzenie i wykonuj polecenia głosowe. Odsłoń oraz w razie potrzeby szybko osusz klatkę piersiową. Naklej elektrody zgodnie z rysunkami: jedną pod prawym obojczykiem, drugą na lewym boku klatki piersiowej, poniżej pachy.

Podczas analizy rytmu nikt nie może dotykać poszkodowanego. Jeśli AED zaleci wyładowanie, sprawdź, czy wszyscy się odsunęli, i naciśnij migający przycisk, chyba że urządzenie wykonuje defibrylację automatycznie. Natychmiast po wyładowaniu albo komunikacie, że wyładowanie nie jest zalecane, wznów RKO. Nie odklejaj elektrod.

Krok 10. Zakończ RKO tylko w określonych sytuacjach

Kontynuuj działania do chwili, gdy:

• zespół ratownictwa medycznego przejmie resuscytację,
• poszkodowany zacznie wyraźnie reagować i prawidłowo oddychać,
• miejsce stanie się niebezpieczne,
• całkowicie opadniesz z sił i nie będzie nikogo, kto może Cię zmienić.

Jeśli powróci prawidłowy oddech, przerwij uciskanie, ułóż poszkodowanego w pozycji bezpiecznej i stale kontroluj jego stan. Elektrody AED pozostaw przyklejone.

Podział zadań, gdy pomaga kilka osób

Poniższa tabela nie powtarza techniki RKO, lecz pokazuje, jak zorganizować pomoc, aby ograniczyć przestoje.

Najczęstsze błędy obniżające skuteczność RKO

Najbardziej niebezpieczne jest opóźnianie rozpoczęcia ucisków z powodu lęku przed popełnieniem błędu. Nie należy również długo oceniać oddechu, szukać tętna ani czekać na przyniesienie AED bez prowadzenia RKO.

Do częstych problemów należą zbyt płytkie lub zbyt wolne uciski, uginanie łokci, opieranie ciężaru na klatce pomiędzy uciśnięciami oraz długie przerwy. Oddechy nie powinny być gwałtowne ani nadmiernie duże – wystarczy ilość powietrza powodująca widoczne uniesienie klatki piersiowej.

Kiedy wezwać pomoc medyczną?

Podejrzenie zatrzymania krążenia zawsze wymaga natychmiastowego wezwania zespołu ratownictwa medycznego. Zadzwoń pod numer 112 lub 999, gdy dorosła osoba nie reaguje i nie oddycha prawidłowo. Nie czekaj na samoistną poprawę ani nie próbuj przewozić poszkodowanego własnym samochodem.

FAQ:

Czy można prowadzić RKO u kobiety w ciąży?

Tak. Jeśli ciężarna nie reaguje i nie oddycha prawidłowo, trzeba rozpocząć standardową RKO oraz użyć AED. Widoczna ciąża nie jest powodem do opóźniania działań.

Co zrobić, gdy podczas uciskania słychać trzask żeber?

Nie przerywaj RKO wyłącznie z powodu trzasku lub podejrzenia urazu żeber. Sprawdź położenie dłoni na środku klatki piersiowej i kontynuuj uciski. Zatrzymanie krążenia stanowi bezpośrednie zagrożenie życia.

Czy AED można zastosować u osoby z rozrusznikiem serca?

Tak. Jeśli pod skórą widoczne jest zgrubienie po wszczepionym urządzeniu, nie przyklejaj elektrody bezpośrednio na nim. Umieść ją kilka centymetrów obok, zgodnie z instrukcjami AED.

Czy trzeba zdejmować biustonosz przed przyklejeniem elektrod AED?

Klatkę piersiową należy odsłonić tak, aby elektrody przylegały bezpośrednio do suchej skóry. Biustonosz trzeba rozpiąć lub usunąć, jeżeli utrudnia prawidłowe rozmieszczenie elektrod.

Czy można użyć AED, gdy poszkodowany jest mokry?

Można, ale poszkodowany nie powinien leżeć w wodzie. Przenieś go w bezpieczne miejsce, szybko osusz klatkę piersiową i dopiero wtedy naklej elektrody. Nie opóźniaj niepotrzebnie RKO.

Czy maska do oddechów ratowniczych jest obowiązkowa?

Nie. Maseczka lub folia z zastawką może ograniczyć bezpośredni kontakt, ale jej brak nie powinien opóźniać ucisków. Jeżeli nie chcesz wykonywać oddechów bez bariery ochronnej, prowadź same uciski.

Szybka reakcja ma największe znaczenie

Skuteczna pomoc opiera się na prostym schemacie: rozpoznaj brak reakcji i prawidłowego oddechu, wezwij pomoc, rozpocznij RKO i zastosuj AED. Nie czekaj na przyjazd karetki z podjęciem działania. Nawet osoba bez doświadczenia może wykonywać uciski, korzystając ze wskazówek dyspozytora numeru alarmowego.

Ważne:

Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani nie zastępują konsultacji z lekarzem. W przypadku problemów zdrowotnych, niepokojących objawów lub wątpliwości dotyczących leczenia zawsze skonsultuj się z odpowiednim specjalistą.