Swędzenie, zaczerwienienie czy uporczywe łuszczenie naskórka to sygnały, których nie należy lekceważyć, ponieważ mogą zwiastować infekcję grzybiczą. Problemy te dotykają osób w każdym wieku i atakują nie tylko skórę gładką, ale także paznokcie oraz włosy. Precyzyjne rozpoznanie patogenu jest w takich przypadkach niezbędne, gdyż pozwala na szybkie wdrożenie leczenia oraz zapobiega rozprzestrzenianiu się zakażenia na inne części ciała lub osoby postronne.
Poniżej wyjaśniamy, czym dokładnie charakteryzują się tego rodzaju grzyby chorobotwórcze i jak przygotować się do badania na dermatofity, aby jego wynik był wiarygodny. Zapraszamy do zapoznania się z tekstem!
Czym są dermatofity i jak objawia się infekcja?
Dermatofity to wyspecjalizowana grupa grzybów, które odżywiają się keratyną, czyli białkiem budującym naskórek, włosy i paznokcie. W parazytologii wyróżnia się trzy główne rodzaje tych patogenów: Trichophyton, Microsporum oraz Epidermophyton, a każdy z nich atakuje zazwyczaj konkretne obszary ciała. Ich rozwojowi sprzyja przede wszystkim środowisko wilgotne i ciepłe, a także momenty spadku odporności organizmu.
Choć objawy zakażenia zależą od miejsca infekcji, większość zmian ma cechy wspólne, takie jak tendencja do rozszerzania się obwodowego i tworzenia pierścieniowatych ognisk o wyraźniej zarysowanych brzegach. Najbardziej rozpowszechniona grzybica stóp objawia się zwykle białawym nalotem oraz pękaniem (maceracją) skóry między palcami, czemu towarzyszy dokuczliwe swędzenie. W przypadku paznokci infekcja prowadzi do ich pogrubienia, zmiany koloru na żółty lub brązowy oraz kruszenia się i odwarstwiania płytki od łożyska. Na skórze gładkiej tułowia czy kończyn pojawiają się rumieniowe, łuszczące się plamy o ostrych granicach, które mogą wystąpić również w pachwinach. Z kolei grzybica skóry głowy objawia się ogniskami łysienia, w których miejscu widać połamane włosy przypominające czarne kropki.
Należy pamiętać, że nie każde zaczerwienienie czy złuszczenie naskórka musi oznaczać grzybicę. Podobne zmiany mogą towarzyszyć łuszczycy czy egzemie, dlatego o konieczności przeprowadzenia badania na dermatofity decyduje dermatolog po obejrzeniu zmian i rozmowie z pacjentem. Analiza laboratoryjna może być niezbędna dla wdrożenia odpowiedniej kuracji, zwłaszcza jeśli ma ona polegać na przyjmowaniu leków doustnie. Lekarz musi mieć pewność, z jakim patogenem walczy, zanim organizm będzie obciążany farmaceutykami.
Jak przebiega badanie na dermatofity?
Odpowiednie przygotowanie do badania na dermatofity decyduje o tym, czy wynik będzie wiarygodny. Błędy na tym etapie skutkują często wynikami fałszywie ujemnymi.
Przygotowanie i pobranie materiału
- Odstawienie leków – maści i kremy przeciwgrzybicze należy odstawić minimum 2 tygodnie przed badaniem, a leki doustne zgodnie z zaleceniem lekarza (zwykle miesiąc wcześniej).
- Higiena – badanego miejsca nie należy myć ani smarować kosmetykami przez co najmniej 24 godziny przed wizytą.
- Paznokcie i włosy – nie należy obcinać paznokci bezpośrednio przed badaniem; materiał pobiera się poprzez zeskrobanie łusek naskórka, obcięcie fragmentu płytki lub pobranie włosów wraz z cebulkami.
Pobieranie materiału trwa zaledwie kilka minut i jest całkowicie bezbolesne. Próbki pobiera się zazwyczaj z brzegów zmian skórnych lub macierzy paznokcia, ponieważ w tych miejscach grzyby rozwijają się najintensywniej.
Analiza laboratoryjna składa się z dwóch uzupełniających się części. Pierwszą jest badanie mikroskopowe, podczas którego próbka zostaje umieszczona w roztworze wodorotlenku potasu (KOH). Substancja ta rozpuszcza keratynę, dzięki czemu pod powiększeniem można łatwo dostrzec strzępki grzybni oraz zarodniki. To metoda dająca wstępne potwierdzenie lub zaprzeczenie diagnozy, jednak nie pozwala ona jeszcze na wskazanie dokładnej nazwy gatunkowej grzyba.
Drugim krokiem jest posiew, czyli założenie hodowli na specjalnym podłożu. Materiał trafia do cieplarki, gdzie w kontrolowanych warunkach grzyby zaczynają rosnąć, tworząc widoczne kolonie. Dopiero ten etap pozwala precyzyjnie nazwać patogen i sprawdzić jego budowę. Trzeba przygotować się na to, że kompletny wynik badania na dermatofity będzie gotowy po 2-4 tygodniach. Taki długi czas oczekiwania wiąże się z koniecznością wykształcenia przez grzybnię w pełni struktur zarodnikowych, aby dało się bezbłędnie rozróżnić poszczególne gatunki.
Pozostałe metody i interpretacja wyników badania na dermatofity
Raport z laboratorium wymaga zestawienia go z objawami pacjenta. Wynik dodatni jasno potwierdza obecność dermatofitów, a w przypadku hodowli wskazuje też ich konkretny gatunek, co pozwala lekarzowi wybrać najwłaściwszy lek. Z kolei wynik ujemny nie zawsze wyklucza chorobę. Zdarza się, że próbka została pobrana w zbyt wczesnym stadium infekcji lub z miejsca, gdzie grzybnia była już martwa. Najczęstszym powodem błędnego wyniku ujemnego badania na dermatofity pozostaje jednak użycie kremu przeciwgrzybiczego tuż przed wizytą, co czasowo hamuje wzrost patogenu w laboratorium.
Leczenia zakażenia wywoływanego przez tego rodzaju patogeny wymagają cierpliwości i dokładności, zarówno ze strony pacjenta, jak i personelu medycznego. Przejście przez wszystkie etapy diagnostyki – od przygotowania skórnego, aż po wielotygodniową hodowlę – to najpewniejsza droga do wyleczenia zmian. W przypadku otrzymania niepokojących wyników lub wątpliwości co do stanu skóry należy skonsultować się z dermatologiem, który ma odpowiednie kompetencje, aby prawidłowo zinterpretować dane otrzymane z laboratorium.
Dlaczego odpowiednia diagnostyka dermatofitów ma znaczenie?
Grzyby z grupy dermatofitów łatwo przenoszą się przez bezpośredni kontakt, wspólne ręczniki, obuwie czy powierzchnie w miejscach publicznych. Wczesne wykonanie badania na dermatofity ogranicza ryzyko dalszego szerzenia się infekcji wśród domowników i osób z bliskiego otoczenia.
Stąd też, aby leczenie przyniosło oczekiwane rezultaty, należy zadbać o eliminację zarodników. Potrafią one przetrwać na tekstyliach przez wiele miesięcy, dlatego w czasie kuracji warto regularnie dezynfekować buty specjalistycznymi preparatami oraz prać ręczniki i pościel w temperaturze powyżej 60 stopni Celsjusza. W ten sposób zmniejsza się prawdopodobieństwo nawrotów infekcji.
Ważnym elementem profilaktyki jest również wzmacnianie bariery ochronnej skóry po zakończeniu leczenia, czyli unikanie chodzenia boso w miejscach publicznych oraz staranne osuszanie stóp. Należy pamiętać, że przebyta grzybica nie daje trwałej odporności, dlatego stała czujność i szybka reakcja na pierwsze zmiany skórne są bardzo ważne.
Artykuł sponsorowany
