Zwolnienie lekarskie to nie urlop. Pracownik przebywający na L4 ma obowiązek wykorzystywać je zgodnie z jego celem – czyli dochodzić do zdrowia. Ale co jeśli pracodawca podejrzewa, że zwolnienie służy czemuś innemu niż rekonwalescencja? Wtedy w grę wchodzi kontrola prawidłowości wykorzystywania L4. Sprawdź, co może pracodawca, a kiedy do akcji wkracza ZUS.
Pracodawca może przeprowadzić kontrolę pracownika na L4
Nie każdy pracodawca może zlecić kontrolę. Takie uprawnienie ma tylko firma, która zgłasza do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 pracowników. Jeśli jest ich mniej – kontrolę przeprowadza ZUS. Co istotne – kontrola może być przeprowadzona w miejscu zamieszkania lub pobytu pracownika, w godzinach, w których zgodnie ze zwolnieniem powinien przebywać w domu.
Jak wygląda kontrola zwolnienia lekarskiego?
Pracodawca wystawia imienne upoważnienie dla osoby kontrolującej – może to być pracownik firmy albo zewnętrzny podmiot. Kontrola polega na weryfikacji obecności pracownika w miejscu pobytu wskazanym w L4 oraz sprawdzeniu, czy nie wykonuje pracy zarobkowej lub nie prowadzi aktywności niezgodnych z celem zwolnienia.
Przykłady naruszeń: praca w innej firmie, remont mieszkania, wyjazd na wakacje, udział w imprezach towarzyskich.
Co jeśli osoba kontrolująca nie zastanie pracownika?
Nieobecność pracownika w domu nie oznacza automatycznie nadużycia. Może przecież być u lekarza, w aptece, na rehabilitacji. Kluczowe, by potrafił to uzasadnić. Pracodawca może wówczas zażądać wyjaśnień, a w razie wątpliwości – skierować sprawę do ZUS.
ZUS i formalna kontrola zwolnienia lekarskiego
Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza dwie formy kontroli:
-
Prawidłowości wykorzystania L4 – podobnie jak pracodawca, ZUS może sprawdzić, czy pracownik przestrzega zasad zwolnienia.
-
Formalna kontrola zaświadczeń lekarskich – ocenia lekarz orzecznik ZUS. Sprawdza, czy pracownik faktycznie jest niezdolny do pracy.
Jeśli ZUS stwierdzi nieprawidłowości, może cofnąć prawo do zasiłku chorobowego i żądać zwrotu już wypłaconych świadczeń.
Kiedy kontrola jest zgodna z prawem?
Kontrola pracownika na L4 musi być przeprowadzona zgodnie z:
-
Rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 1999 r. – reguluje ono tryb i zasady kontroli,
-
przepisami Kodeksu pracy i ustawą o świadczeniach z ubezpieczenia chorobowego.
Każda forma nadużycia – zarówno ze strony pracownika, jak i pracodawcy – może mieć poważne konsekwencje. Dlatego kontrola powinna być rzetelna, a jej przebieg udokumentowany.
Czy pracownik może odmówić kontroli?
Nie. Pracodawca jest uprawniony do przeprowadzania kontroli, a pracownik – zobowiązany do współpracy. Jeśli unika kontaktu, nie odbiera wezwań lub nie odpowiada na prośby o wyjaśnienia, może stracić prawo do zasiłku.
Podsumowanie: kontrola L4 – co można, a czego nie?
Pracodawca może kontrolować, czy pracownik na L4 przestrzega zasad.
ZUS może zarówno skontrolować wykorzystanie L4, jak i ocenić zasadność zwolnienia.
Pracownik powinien być obecny w miejscu wskazanym w zwolnieniu i nie podejmować pracy.
Wakacje, remonty, zakupy mebli – to nie jest zgodne z celem L4.
Unikanie kontroli może oznaczać utratę prawa do świadczeń.
Zwolnienie lekarskie to nie przywilej – to obowiązek odpoczynku. Kontrola nie jest szykaną, ale sposobem na ochronę uczciwych pracowników i stabilności systemu ubezpieczeń.
